A story to share together
Pablo'nun Defteri: -lar mı, -ler mi?
İspanya'dan Eskişehir'e taşınan Pablo, Türkçede çoğul eklerini karıştırır ve uydurduğu ilk kural çöker. Duyduğu kelimeleri iki sütunda toplayıp ünlü uyumunu kendisi keşfeder, saat farkını hesaplayarak eski arkadaşlarıyla pazar buluşmaları kurar ve yeni arkadaşı Zehra'yla dillerini değiş tokuş eder.
Page 1
Pablo, eylül ayında ailesiyle birlikte İspanya'dan Eskişehir'e taşındı ve altıncı sınıfa yepyeni bir okulda başladı. Türkçeden yalnızca “merhaba” ile “teşekkürler” kelimelerini biliyordu. Öğretmen hızlı konuşuyor, sınıf arkadaşları kendi aralarında şakalaşıp gülüşüyordu ve Pablo kelimelerin çoğunu bir türlü yakalayamıyordu. İlk teneffüste, yakan top oynayan çocukları kalabalık bahçenin bir köşesinden uzun uzun izledi. Oyuna katılmayı çok istiyordu, ama onlara ne diyeceğini hiç bilmiyordu.
Page 2
Ertesi gün resim dersinde herkesin boya kalemlerine ihtiyacı vardı, ama Pablo'nunkiler evde kalmıştı. Pablo cesaretini toplayıp yanındaki kıza döndü ve “Kalemlar alabilir miyim?” diye sordu. Kızın adı Zehra'ydı; Pablo'ya kibarca gülümsedi. “Kalemler,” dedi yumuşak bir sesle, renkli kalem kutusunu ona uzatırken. Pablo yanaklarının ısındığını hissetti, ama bu küçük farkı aklının bir köşesine not etti ve bir daha unutmamaya karar verdi.
Page 3
O akşam Pablo kendine aceleyle bir kural uydurdu: Türkçede çoğul yapmak için kelimenin sonuna her zaman “-ler” ekleniyordu. Ertesi gün kuralını gururla denedi ve teneffüste “kitapler” ile “okuller” dedi. Bu kez Zehra'nın yanındaki çocuk da kıkırdadı, çünkü doğrusu “kitaplar” ve “okullar”dı. Pablo, akşam eve dönerken kuralının neden çöktüğünü düşündü. Yalnızca “kalemler” ve “defterler” gibi birkaç örneğe bakıp hemen karar vermiş, öbür kelimeleri hiç dinlememişti.
Page 4
Bu kez acele etmemeye ve önce dikkatle dinlemeye karar verdi. Bir hafta boyunca duyduğu her çoğul kelimeyi küçük mavi defterine iki sütun hâlinde yazdı. Bir sütunda “kitaplar, okullar, kuşlar, kızlar” gibi kelimeler vardı, öbüründe ise “defterler, evler, gözler, silgiler.” Hafta sonunda yirmi örneği alt alta dizince kelimelere dikkatle baktı. Sonra her kelimenin içindeki son ünlü harfin altını kırmızı bir kalemle tek tek çizdi.
Page 5
Örüntü birden gözünün önünde belirdi. Son ünlüsü a, ı, o ya da u olan kelimeler “-lar” alıyordu, son ünlüsü e, i, ö ya da ü olanlar ise “-ler.” Pablo kuralını yeni kelimelerle sınadı: masa masalar oldu, çiçek çiçekler, ağaç ağaçlar. Ertesi gün Zehra listeye göz gezdirip kaşlarını kaldırdı ve “Bunu sana kim öğretti?” diye sordu. “Kimse,” dedi Pablo gülümseyerek, “kelimeler kendileri söyledi.”
Page 6
Pablo kuralını bir hafta boyunca yirmi yeni kelimede denedi ve on dokuzunu doğru söyledi, yani yüzde doksan beş başarı yakaladı. Tek yanlışı “saatlar” olmuştu. Zehra, “saat” kelimesinin başka bir dilden geldiğini, bu yüzden kurala uymadığını ve doğrusunun “saatler” olduğunu anlattı. Pablo bu kelimenin yanına defterinde küçük bir yıldız çizdi, böylece onu unutmayacaktı. Teneffüste ilk kez yakan topa katıldı ve “Çocuklar, top bende!” diye bağırdı.
Page 7
Akşamları ise İspanya'da bıraktığı en yakın arkadaşları Lucía ile Hugo'yu özlüyordu. Grup sohbetinde konuştukları yeni şakaları artık anlamıyor, kısa mesajlarla birbirlerinden uzaklaştıklarını hissediyordu. Pablo saat farkını hesapladı: İspanya, Türkiye'nin yazın bir, kışın iki saat gerisindeydi. Eskişehir'de öğlen on iki olduğunda İspanya'da saat on bir ya da on olurdu ve herkes çoktan uyanmış olurdu. Arkadaşlarına her pazar öğlen görüntülü konuşmayı önerdi ve ikisi de birkaç dakika içinde sevinçle kabul etti.
Page 8
Pazar günü saat on ikide ekranda Lucía ile Hugo belirdi. Pablo onlara keşfettiği çoğul kuralını anlattı ve küçük bir kelime yarışması düzenledi. Hugo “top” kelimesi için hiç düşünmeden “topler” dedi. “Son ünlüye bak,” dedi Pablo gülerek, “son ünlü o, yani toplar.” Bir saat boyunca kahkahalarla güldüler, Lucía da okulda yeni çıkan şakaları ona tek tek anlattı ve Pablo hepsini bu kez anladı.
Page 9
Pazartesi günü teneffüste Zehra, Pablo'dan biraz da İspanyolca öğrenmek istedi. Pablo, İspanyolcada da çoğulun bir kuralı olduğunu gösterdi: Ünlüyle biten kelimeye “-s”, ünsüzle bitene ise “-es” eklenirdi. Örneğin “mesa” kelimesi “mesas” oluyordu, saat anlamına gelen “reloj” ise “relojes.” Zehra hemen denedi ve hiç duraksamadan “relojs” dedi. Pablo gülümseyerek “Relojes,” diye düzeltince Zehra'nın yanakları kızardı ve ikisi aynı anda kahkahayı bastı.
Page 10
Bir sonraki pazar Zehra da Pablo'nun evine geldi ve dizüstü bilgisayarın önünde, kanepede onun yanına oturdu. Ekrandaki Lucía el sallayıp “Merhabalar!” dedi ve son ünlü a olduğu için “-lar” eklediğini gururla açıkladı. Zehra da hemen “¡Hola, amigos!” diye karşılık verdi ve Hugo alkışladı. Pablo mavi defterini yeni bir sayfadan açtı. Dördü birlikte, bir yanı Türkçe bir yanı İspanyolca olan yeni bir kelime listesi yazmaya başladı.
