A story to share together
Zara'nin Dil Cubugu Koprusu: Kareler Neden Katlanir, Ucgenler Neden Tasir?
Zara'nin duzenli karelerden yaptigi ilk yarisma koprusu, tek bir pirinc torbasi altinda tamamen katlanip duser. Bir kareye ve bir ucgene bastirarak ucgenlerin sekillerini neden korudugunu kesfeder, ardindan kendi agirliginin elli katini tasiyan ucgen bir kopru insa eder.
Page 1
Altinci sinif kopru yarismasinin uc kurali vardi. Her koprunun iki sira arasindaki kirk santimetrelik boslugu asmasi, en fazla kirk dil cubugu kullanmasi ve ortasina asilan bir kovayi tasimasi gerekiyordu. Kovaya her biri bes yuz gram olan pirinc torbalari teker teker konacakti. Zara kazanmak istiyordu. Ara parcalarla birbirine baglanmis, karelerden olusan iki duz yan duvara sahip duzenli bir kopru planladi.
Page 2
Zara, mutfak masasinda her duvanin alt kenari icin dort cubugu uc uca dizdi; bu da yaklasik kirk alti santimetreye ulasti. Diger dort cubuk ust kenari olusturdu ve bes dik cubuk bunlari birbirine baglayarak dort karelik bir sira haline getirdi. Her duvar icin on uc cubuk kullanildi, yani iki duvar yirmi alti cubuk tuttu. Besi altta ve besi ustte olmak uzere on ara parca ile toplam cubuk sayisi otuz altiya cikti.
Page 3
Yarisma gunu Zara, koprusunu boslugun uzerine yerlestirdi ve kovayi ortadaki ara parcaya asti. Omar ilk pirinc torbasini yavasca kovaya birakti. Kareler yana dogru yatmaya basladi, egik eskenar dortgen sekillerine donustu ve hafif bir citirtiyla butun kopru dumduz katlanarak yere dustu. Zara cubuk yiginina bakakaldi. Koprusu bes yuz grami bile tasiyamamisti.
Page 4
O aksam Zara, dort cubugu yapistirarak tek bir kare yapti ve bir kosesine hafifce bastirdi. Yapistirilmis eklem yerleri buruldu ve kare, egilerek bir eskenar dortgene donustu. Sonra uc cubugu yapistirarak bir ucgen yapti ve ayni sekilde bastirdi. Ucgen sekline sadik kaldi. Sabit uzunluktaki uc kenarin sadece tek bir sekilde bir araya gelebilecegini, ancak dort kenarin bircok yone egilebilecegini fark etti.
Page 5
Zara, kenarda duran cubuklarla ucgenlerden olusan duvarlara sahip yeni bir plan hazirladi. Her duvarda altta dort cubuk, ustte uc cubuk ve aralarinda zikzak cizerek yedi ucgen olusturan sekiz egik cubuk olacakti. Bu, bir duvar icin on bes, iki duvar icin otuz cubuk demekti. Bes ara parca altta ve dort ara parca ustte olmak uzere otuz dokuz cubuk kullanacakti, yani sinirin bir altindaydi.
Page 6
Her ucgeni, uc kenarinin dar koselerde birlestiginden emin olarak dikkatlice yapistirdi. Alt kenar hala dort cubuk uzunlugundaydi, bu nedenle kopru her bir siranin uzerine yaklasik uc santimetre oturacakti. Yapistirici gece boyunca kurudugunda, tamamlanmis kopruyu okuldan odunc aldigi cift kefeli teraziye koydu. Kopru altmis gram agirligindaydi, neredeyse buyuk bir yumurta kadardi ve ellerinde sasirtici derecede sert hissettiriyordu.
Page 7
Yeniden test sirasinda Omar kovayi takti ve birinci torbayi, ardindan ikinciyi, sonra ucuncuyu ekledi. Zara kopruyle ayni seviyeye egildi. Ust cubuklar cok hafifce bukuldu, cunku yuk onlari birbirine dogru sikistiriyordu. Alt cubuklar ise duz ve gergin kaldi, cunku yuk onlari disariya dogru cekiyordu. Zikzak ucgenler agirligi siralara dogru iletiyordu.
Page 8
Dorduncu torba girdi, sonra besinci, sonra altinci ve kopru dayandi. Bu uc kilogram pirinc demekti ve sinifta torba kalmamisti. Zara yuksek sesle hesabi yapti: uc bin gram bolu altmis gram, elli eder. Altmis gramlik koprusu, kendi agirliginin elli katini tasimisti. Kova altinda hafifce sallanirken sinif arkadaslari tezahurat yapti.
Page 9
Omar ilk kopruden kalan yassilasmis bir kareyi alip tekrar eski sekline getirdi. "Bu kurtarilabilir mi?" diye sordu. Zara bir cubugu kisa kirdi ve bir koseden karsi koseye, bir kenarin ortasindan diger kenarin ortasina gelecek sekilde yapistirdi ve ogle yemegi sirasinda kurumasini bekledi. Omar uzerine bastirdiginda kare seklini korudu, cunku kucuk kose ucgeni o aciyi yerine sabitlemisti.
Page 10
Gunun sonunda Zara, ucgen kopruyu dikkatlice kaldirip pencerenin kenarindaki sergi rafina koydu. Omar da destekli kareyi, mutfak masasindaki testten kalan tek ucgenin yanina yerlestirdi. Sinif arkadaslari sirayla tek parmaklariyla kareye ve ucgine bastirdi. En son Zara, herkesten daha sert bastirdi ve her iki sekil de parmaginin altinda dimdik durdu.
